ประวัติอำเภอปลาปาก

อำเภอปลาปาก
อำเภอปลาปาก   เป็น อำเภอ หนึ่งของ จังหวัดนครพนม

มีคำขวัญว่า พระธาตุมหาชัยล้ำค่า ห้าเผ่าไทย
หลายหลาก ถิ่นปลาปากเขียวขจี ยึดประเพณีศรีโคตรบูรณ์


อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม

ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอปลาปากมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ   ติดต่อกับ อำเภอเมืองนครพนม
ทิศตะวันออก   ติดต่อกับอำเภอเมืองนครพนมและ อำเภอเรณูนคร
ทิศใต้   ติดต่อกับอำเภอเรณูนคร   อำเภอนาแก   และ อำเภอวังยาง
ทิศตะวันตก   ติดต่อกับ อำเภอโพนนาแก้ว และ อำเภอกุสุมาลย์  ( จังหวัดสกลนคร)

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอปลาปากแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 8   ตำบล  85   หมู่บ้าน   ได้แก่

1.ปลาปาก (Pla Pak) 16 หมู่บ้าน 5.โคกสูง (Khok Sung) 10 หมู่บ้าน
2.หนองฮี (Nong Hi) 12 หมู่บ้าน 6.มหาชัย (Maha Chai) 8 หมู่บ้าน
3.กุตาไก้ (Kutakai) 12 หมู่บ้าน 7.นามะเขือ (Na Makhuea) 11 หมู่บ้าน
4.โคกสว่าง (Khok Sawan) 8 หมู่บ้าน 8.หนองเทาใหญ่ (Nong Thao Yai) 8 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น
ท้องที่อำเภอปลาปากประกอบด้วย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  9 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลปลาปาก   ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปลาปาก
องค์การบริหารส่วนตำบลปลาปาก   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปลาปาก (นอกเขตเทศบาลตำบลปลาปาก)
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองฮี   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองฮีทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลกุตาไก้   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุตาไก้ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสว่าง   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสว่างทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสูง   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสูงทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลมหาชัย   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาชัยทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนามะเขือ   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนามะเขือทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเทาใหญ่   ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเทาใหญ่ทั้งตำบล


อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม

ประวัติ อำเภอปลาปาก
สถานที่ตั้งรกรากของชาวปลาปาก นับว่าเป็นชนเผ่าที่น่าสนใจมิใช่น้อยเลยทีเดียว
ความเป็นมาของบรรพบุรุษของชาวปลาปากเดิมมีถิ่นที่อยู่ในเขตสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวที่เมืองมหาชัย “
อยู่ในแขวงคำม่วน” พระทองสัมฤทธิ์ที่กล่าวถึงในตำนานนี้มีอยู่จริง และประดิษฐานอยู่ที่วัดคณิศรธรรมิการาม

คำว่า “ เว้า”  นี้เป็นภาษาท้องถิ่นซึ่งความหมายก็คือ พูด  ตำนานเกี่ยวกับ  ปลาเว้า 
มีประวัติความเป็นมาว่าบริเวณนี้ในฤดูฝนมีน้ำหลาก
จึงทำให้มีปลาชนิดหนึ่งลักษณะคล้ายปลาตะเพียนทองมารวมอยู่เป็นจำนวนมาก และส่งเสียงร้องอึงคะนึงคล้ายเสียงคนพูดกัน
ชาวบ้านจึงพากันเรียกขานบริเวณแห่งนี้ว่า ปลาเว้า( ปลาพูด)  คำว่า “ ปาก”  นี้ในภาษาถิ่นอีสานเป็นคำกริยา  หมายถึง  พูด 
ดังนั้น  ปลาปากก็คือ  ปลาพูดหรือ ปลาเว้านั่นเอง  ชาวบ้านจึงได้ตั้งชื่อว่า  ปลาปากตั้งแต่นั้นมา

ปลาปาก  เดิมเป็นตำบลหนึ่งขึ้นอยู่กับอำเภอเมืองนครพนม  ต่อมาเมื่อวันที่  21  สิงหาคม  พ.ศ.  2507 
ทางราชการได้ยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ  ประกอบด้วย  3  ตำบล  คือ  ตำบลปลาปาก  ตำบลหนองฮี 
และตำบลกุตาไก้ได้แต่งตั้งร้อยโทวิชัย บุญรัตนผลิน  รักษาราชการในฐานะปลัดอำเภอหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอปลาปาก 
ต่อมาเมื่อวันที่  17  พฤศจิกายน  2514  จึงได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอปลาปาก  ประกอบด้วย  8ตำบล  ตำบลปลาปาก 
ตำบลหนองฮีตำบลกุตาไก้  ตำบลนามะเขือ  ตำบลโคกสูง  ตำบลมหาชัย  ตำบลโคกสว่าง และตำบลหนองเทาใหญ่
(ตำบลหนองเทาใหญ่ยกฐานะขึ้นเป็นตำบลเมื่อปี  2521)

สถานที่ท่องเที่ยว อำเภอปลาปาก


พระธาตุมหาชัย อ.ปลาปาก จ.นครพนม

สถานที่น่าท่องเที่ยวที่สำคัญ ๆ  ของอำเภอปลาปากมีดังนี้
1) 
วัดธาตุมหาชัย  ตั้งอยู่ที่บ้านมหาชัย  หมู่ที่ ๒  ตำบลมหาชัย 
เป็นที่ประดิษฐานขององค์พระธาตุมหาชัยซึ่งเป็นปูชนียสถานที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดนครพนม
และชาวอำเภอปลาปากให้ความเคารพนับถือเป็นที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระอรหันต์ 
โดยมี หลวงปู่คำพันธ์   โฆษปัญโญ  (  อ่านประวัติหลวงปู่คำพันธ์ ที่นี่  )  อดีตเจ้าอาวาสวัดธาตุมหาชัย
เป็นผู้นำในการก่อสร้างองค์พระธาตุ  ภายในมีพระพุทธรูปที่แกะสลักด้วยไม้สะเดาหวาน
ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยอีกด้วย  ปัจจุบันมีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ
มาเคารพกราบไหว้อยู่เสมอ  ในเดือนมีนาคมของทุกปีจะมีงานนมัสการพระธาตุมหาชัย

2)  ศูนย์วัฒนธรรมวัดคณิศรธรรมิการาม
ตั้งอยู่ที่บ้านปลาปากหมู่ที่  13  ตำบลปลาปาก  แต่ก่อนนี้เป็นพระอุโบสถที่เก่าแก่ชำรุดทรุดโทรมมาก
ภายในมีพระพุทธรูปศิลปะสมัยเชียงแสนหลายองค์  ปัจจุบันนี้พระอุโบสถหลังเก่าได้รื้อ
เนื่องจากทรุดโทรมมาก  แต่พระพุทธรูปก็ยังเก็บไว้ภายในวัด 
และได้สร้างศูนย์ส่งเสริมศิลปหัตถกรรมขึ้นมาแทนที่บริเวณดังกล่าว  คือ หัตถกรรมการทอผ้ามุก 
โดยมีพิพิธภัณฑ์อยู่ภายในอาคารดังกล่าวด้วยมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์พื้นบ้านของสมาชิกศูนย์ฯ 
พระครูสุนันท์ธรรมสถิตเจ้าอาวาสวัดคณิศรธรรมิการามและดำรงตำแหน่งเจ้าคณะอำเภอปลาปาก
เป็นผู้ดำริในการจัดตั้งและผู้ดูแล  พระครูสุนันท์ธรรมสถิตนี้ได้รับรางวัลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม
ระดับจังหวัดในสาขาภูมิปัญญาชาวบ้านด้านการจัดการสวัสดิการและธุรกิจชุมชน 
และได้รับรางวัลวัดพัฒนาตัวอย่างของจังหวัดนครพนม ประจำปี  2547

3)  ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพบ้านทันสมัยในพระบรมราชินูปถัมภ์
ตั้งอยู่ที่บ้านทันสมัย  หมู่ที่ 7  ตำบลมหาชัย  มีการส่งเสริมอาชีพการทอผ้า  ไหม ผ้าพื้นเมืองต่าง ๆ 
และยังเป็นที่ตั้งของโครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินาถ  เพื่อเน้นการอนุรักษ์ต้นน้ำลำธาร
หยุดการบุกรุกทำลายทรัพยากรป่าไม้


ศาลาอุโบสถวัดป่ามหาชัย

5)  วัดป่ามหาชัย  (อรัญญคาม)  เป็นสถานที่สำหรับการอบรมปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน
แห่งหนึ่งประจำจังหวัดนครพนม  เป็นสถานที่สงบเงียบ  ร่มรื่น  มีศาลาโบสถ์ที่งดงาม
วัดป่ามหาชัย (อรัญญคาม)  ตำบลมหาชัย  สถานที่ปฏิบัติธรรม

ของดีศรีปลาปาก พระธาตุมหาชัย

สถานที่ตั้ง
วัดธาตุมหาชัย   บ้านมหาชัย   ตำบลมหาชัย   อำเภอปลาปาก   จังหวัดนครพนม

ความเป็นมา
พระธาตุมหาชัยองค์เดิม สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2518 โดยดำริของหลวงปู่ หลังจาก ที่หลวงปู่
ได้นำพาญาติโยมมาสร้างบ้านมหาชัย และสร้างวัดโฆษการาม ต่อมาจึงดำริที่จะสร้างพระธาตุขึ้น
เพื่อเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวทางจิตใจของชาวพุทธ โดยได้รับความร่วมมือจากญาติโยม ชาวตำบลมหาชัย
ทุกหมู่บ้านได้นำเอาหินลูกรัง และดินมากองรวมกันให้เป็นเนินสูงเพื่อจะให้เป็นฐานพระธาตุ
จนได้เนินสูงพอสมควร ต่อมาได้มีหน่วยงานของทางราชการมาช่วย เช่น หน่วยงานเร่งรัดพัฒนาชนบท
(ร.พ.ช.) ได้นำรถแทรกเตอร์มา ช่วยทำฐานพระธาตุเพียงหยาบๆ จนได้ฐานพระธาตุกว้าง 17   เมตร
ยาว 23   เมตร   สูง 4.50   เมตร การสร้างพระธาตุหลวงปู่ ได้ดำเนินการสร้างแบบค่อยเป็นค่อยไป
อาศัยกำลังจากญาติโยมและพระภิกษุสามเณรในวัด

พ.ศ. 2512 ศิษย์หลวงปูคนหนึ่งคือพระมหาเฉวต วชิรญาโณ จำพรรษาอยู่ที่นครเวียงจันทน์ ประเทศลาว
ได้เดินทางมาเยี่ยมนมัสการหลวงปู่และได้นำเอาพระอรหันตสารีริกธาตุ ของพระอัญญาโกณฑัญญะ
ปฐมสาวก ถวายแด่หลวงปู่ เพราะเลื่อมใสเห็น ว่าหลวงปู่กำลังสร้าง พระธาตุ

พ.ศ. 2514 หลวงปู่ได้ทำพิธีวางศิลาฤกษ์พระธาตุขึ้น โดยได้อาราธนาพระเทพรัตนโมลี
เจ้าคณะจังหวัดนครพนมในสมัยนั้น มาเป็นประธานในพิธีสงฆ์ ทางฝ่ายบ้านเมืองได้เชิญ พลตรี ยง   ณ นคร
ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม เป็นประธาน แต่ท่านผู้ว่าฯ ติดราชการจึงให้พันตรี อรุณ สังฆบรรณ
ปลัดอำเภอ ผู้เป็นหัวหน้ากิ่งอำเภอปลาปาก มาทำหน้าที่เป็นประธานแทน
เมื่อเสร็จจากพิธิวางศิลาฤกษ์แล้ว ได้ลงมือก่อสร้างองค์พระธาตุโดยพระมหาเฉวต วชิรญาโณ เป็นช่าง
และนายทองดี   ศรีสุวงค์ เป็นผู้ช่วย ได้ก่อสร้างขึ้นมาจนเป็นพระธาตุรูป  8   เหลี่ยม สูงประมาณ 7   เมตร
ในการก่อสร้างองค์พระธาตุได้อาศัยกำลังทรัพย์จากญาติโยมชาวตำบลมหาชัย และตำบลใกล้เคียง
ได้บริจาคในรูปปัจจัยบ้าง วัสดุก่อสร้างบ้าง เช่น หิน ซึ่งถากเป็นแผ่นๆ
กว้าง 15   เซนติเมตร ยาว 30   เซนติเมตร   หนา  10   เซนติเมตร

พ.ศ. 2515 นายพิศาล   มูลศาสตร์สาทร   รองผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนมสมัยนั้น เดินทางมาตรวจเยี่ยม
ชุดคุ้มครองตำบลมหาชัย ท่านได้เห็นพระธาตุ และเห็นความพร้อมเพรียงของชาวบ้านที่ช่วยกันก่อสร้างพระธาตุ
จึงเกิดความเลื่อมใสศรัทธาได้เข้ามากราบนมัสการ หลวงปู่และ ได้ปวารณาตัวขอเป็นผู้อุปถัมภ์
ต่อมาท่านได้ให้นายช่างหน่วยเร่งรัดพัฒนาชนบทเขียนแบบแปลนพระธาตุขึ้นนำเสนอหลวงปู่
และได้ดำเนินการก่อสร้างองค์พระ ธาตุตามแบบแปลนจนเป็นผลสำเร็จสวยงาม

พ.ศ. 2517 พลตำรวจโทวิศิษฐ์   เดชกุญชร (ยศในขณะนั้น) ราชองครักษ์ในพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ภูมิพลอดุลยเดช ได้เดินทางมาตรวจเยี่ยมค่ายคุ้มครองตำบล (ช.ค.ต.) และชุดปฏิบัติการช่วยเหลือประชาชน  
( ป.ช.ป.) ท่านได้มาเห็นองค์พระธาตุก็เกิดความเลื่อมใส ได้ถามประวัติความเป็นมาขององค์พระธาตุ
จนถึงการก่อสร้าง และกำหนดวันแล้วเสร็จ หลังจากนั้นท่านได้นำความกราบบังคมทูล
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ต่อมาเมื่อวันที่  25  พฤษภาคม  พ.ศ.  2518 ซึ่งเป็นวันวิสาขบูชา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พร้อมด้วยสมเด็จ พระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ
ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงนำพระบรมสารีริกธาตุ มาบรรจุไว้ที่องค์พระธาตุมหาชัย และทรงเวียนเทียนรอบ
องค์พระธาตุด้วยพระองค์เอง พร้อมด้วย ข้าราชบริพาร และพสกนิกรฯ

ข้อมูลจำเพาะ (พระธาตุองค์เดิม)


พระธาตุมหาชัยองค์เดิม

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเสด็จวัดธาตุมหาชัย

ฐานและองค์พระธาตุรูปทรงแปดเหลี่ยม ฐานพระธาตุกว้าง  32   เมตร   ยาว  32   เมตร มี  2   ชั้น
ชั้นล่างสูง2.50   เมตร   ชั้นบนสูง  2   เมตร ฐานพระธาตุภายนอกใช้หินแม่รังแผ่นโต ๆ
นำมาถากเป็นแผ่นจำนวนทั้งหมด  5,320   แผ่น   แต่ละแผ่นกว้าง  15   ซ.ม.   ยาว  30   ซ.ม.  
หนา  10   ซ.ม.   องค์พระธาตุสูง  10.50   เมตร รวมทั้งฐานสูง  15.00   เมตร   รวมทั้งฉัตร   สูง  16   เมตร

ประวัติองค์พระธาตุองค์ปัจจุบัน

ในปี   พ.ศ.  2536   หลวงปู่ได้ดำริที่จะสร้างองค์พระธาตุเจดีย์ครอบองค์เดิม
จึงได้ทำหนังสือถึงสำนักพระราชวัง เพื่อขออนุญาตสร้างพระธาตุเจดีย์ครอบองค์เดิม
ต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในวโรกาสที่พระองค์ทรงครองราชสมบัติครบ  50   ปี ในปี พ.ศ.  2539

หลังจากนั้นจึงได้ดำเนินการก่อสร้างองค์พระธาตุขึ้นในลักษณะองค์เดิม คือมีรูปทรงแปดเหลี่ยม
โดยครอบองค์เดิม   ระยะห่างจากองค์เดิมกว้าง  1   เมตร พระธาตุที่สร้างครอบนี้สูงรวมฐาน  37 เมตร
ที่คงรูปทรงแปดเหลี่ยมนั้นมีความหมายเป็นปริศนาธรรมของหลวงปู่   คือ   พระธาตุรูปทรงแปดเหลี่ยม
หมายถึงมรรคมีองค์แปด และที่สูง  37   เมตร หมายถึง ธรรมเป็นเครื่องตรัสรู้  37   ประการ
(โพธิปักขิยธรรม37   ประการ)  มรรค  8  มี สัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบ,  สัมมาสังกัปปะ ความดำริชอบ, 
สัมมาวาจา เจรจาชอบ, สัมมากัมมันตะ ทำการงานชอบ,  สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีวิตชอบ,  สัมมาวายามะ
ความเพียรชอบ, สัมมาสติ ระลึกชอบ,  สัมมาสมาธิ ตั้งใจชอบ  โพธิปักขิยธรรม  37  ประการ
ได้แก่ สติปัฏฐาน 4,  สัมมัปปธาน 4 , อิทธิบาท 4,  อินทรีย์ 5,  พละ 5,  โพชฌงค์ 7 ,  มรรคมีองค์ 8 ,
องค์พระธาตุมหาชัยองค์ใหม่ที่สร้างครอบองค์เดิมนั้น  สร้างเสร็จเมื่อ  พ.ศ. 2539 
พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวฯ โปรดเกล้าฯให้สมเด็จพระบรม โอรสาธิราชสยามกุฎราชกุมาร
ผู้แทนพระองค์เสด็จยกฉัตรพระธาตุเมื่อวันพฤหัสบดีที่  14  พฤศจิกายน  พ.ศ.2539

พิพิธภัณฑ์วัดคณิศรธรรมมิการาม

ตั้งอยู่ที่วัดคณิศรธรรมมิการาม บ้านปลาปาก   หมู่ที่   2   อยู่ทางด้านทิศใต้ของตัวอำเภอ  
เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างของจังหวัดนครพนม   ประจำปี   2547   โดยมีท่านพระครูสุนันท์ธรรมสถิต  
เป็นเจ้าอาวาส เป็นผู้ดำริจัดตั้งพิพิธภัณฑ์   แต่เดิมวัตถุโบราณที่จัดไว้ในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้
อยู่ในอุโบสถหลังเก่าซึ่งชำรุดทรุดโทรมมาก   จึงได้รื้อและจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์ซึ่งอยู่ในอาคารเดียว
กับศูนย์ส่งเสริมศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน   โดยมีกลุ่มแม่บ้านทอผ้ามุกทำการในอาคารแห่งนี้เป็นประจำ  
และเปิดให้ชมทุกวันสิ่งที่นำเสนอในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีทั้งพระพุทธรูป   เหรียญพระ   เงินโบราณสกุลต่าง ๆ
ทั้งเหรียญกษาปณ์ และธนบัตร   ไหโบราณ   เครื่องใช้ของคนสมัยโบราณ   มีพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้าน
คือพระทองสัมฤทธิ์เก่าแก่อยู่ที่นี่ด้วย

อ้างอิง   จากหนังสือของดีศรีปลาปาก
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
https://th.wikipedia.org/wiki/อำเภอปลาปาก

กลับสู่หน้าหลัก